Jak przygotować się do operacji

2. Aktywność aerobowa i ćwiczenia siłowe

Celem jest utrzymanie lub poprawa wydolności bez przeciążenia. Osoba dotychczas nieaktywna, z chorobą serca lub płuc, znaczną niedokrwistością albo ograniczeniem ruchowym powinna najpierw omówić plan z lekarzem lub fizjoterapeutą.

Bezpieczny punkt wyjścia dla osoby sprawnej

• większość dni: 20–30 minut marszu lub innego wysiłku w tempie pozwalającym mówić pełnymi zdaniami,
• 2–3 razy w tygodniu: proste ćwiczenia siłowe, np. wstawanie z krzesła, wspięcia na palce i przyciąganie gumy,
• codziennie: ograniczenie długiego siedzenia i kilka krótkich spacerów.

Zaczynaj od czasu, który tolerujesz, nawet 5–10 minut. Zwiększaj obciążenie stopniowo, bez ćwiczenia do wyczerpania.

3. Ćwiczenia oddechowe

Pomagają poznać techniki potrzebne po operacji i mogą być szczególnie przydatne u palaczy oraz osób z chorobami płuc.

• usiądź wygodnie i wykonaj 5–10 spokojnych, głębszych wdechów nosem z powolnym wydechem przez lekko zaciśnięte usta,
• ćwicz oddychanie przeponowe przez kilka minut,
• przećwicz skuteczny kaszel, podpierając brzuch poduszką lub dłońmi.

Jeżeli zalecono trenażer mięśni wdechowych, używaj go według instrukcji fizjoterapeuty. Samo dmuchanie przez słomkę nie zastępuje takiego treningu.

4. Żywienie i białko

Niezamierzona utrata masy ciała, mały apetyt lub spożywanie mniej niż połowy zwykłych porcji powinny zostać zgłoszone zespołowi prowadzącemu. Pacjent z ryzykiem niedożywienia może wymagać szybkiej konsultacji dietetycznej i doustnych preparatów odżywczych.

Co można zrobić na co dzień

• jedz regularnie, w razie małego apetytu wybieraj mniejsze i częstsze porcje,
• do każdego głównego posiłku dodaj źródło białka: jaja, nabiał, rybę, mięso, tofu lub rośliny strączkowe, jeśli są dobrze tolerowane,
• nie stosuj głodówek, „detoksów” ani restrykcyjnego odchudzania przed operacją.

U wielu chorych zapotrzebowanie na białko bywa szacowane na około 1,2–1,5 g/kg/dobę, ale nie jest to uniwersalna recepta. Sposób liczenia masy ciała oraz cel wymagają korekty m.in. przy otyłości, chorobie nerek lub wątroby. Preparat wysokobiałkowy dobiera lekarz lub dietetyk.

5. Nawodnienie

Pij regularnie, zwykle przede wszystkim wodę i inne niesłodzone napoje. Nie istnieje jedna prawidłowa objętość dla wszystkich. Ilość płynów musi uwzględniać masę ciała, upał, wymioty lub biegunkę oraz choroby serca i nerek.

Przy podejrzeniu niedrożności, nasilonych wymiotach lub zaleconym ograniczeniu płynów nie próbuj samodzielnie „nawadniać się na siłę”. Preparaty elektrolitowe nie są potrzebne rutynowo; mogą być wskazane przy konkretnych stratach płynów.

6. Palenie i alkohol

Palenie

Przestań palić możliwie wcześnie. Co najmniej cztery tygodnie bez palenia daje wyraźną korzyść, ale krótszy okres również nie jest „za późno”. Wsparcie farmakologiczne lub nikotynowa terapia zastępcza mogą zwiększyć szansę powodzenia – zapytaj lekarza.

Alkohol

Najbezpieczniej unikać alkoholu przed operacją. Jeżeli pijesz codziennie, w dużych ilościach lub występowały objawy odstawienne, powiedz o tym lekarzowi. Nagłe samodzielne odstawienie przy uzależnieniu może być niebezpieczne i wymaga planu medycznego.

7. Leki i choroby współistniejące

Przygotuj pełną listę leków z dawkami, także zastrzyków, leków bez recepty, ziół i suplementów. Szczególnego planu często wymagają:

• leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe,
• insulina i inne leki na cukrzycę,
• glikokortykosteroidy, leki immunosupresyjne i niektóre leki odchudzające,
• preparaty mogące zwiększać krwawienie lub wchodzić w interakcje ze znieczuleniem.

Nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawkowania samodzielnie. Poproś o pisemną informację: co przyjąć w dniu operacji, co wstrzymać i kiedy wznowić.

8. Przygotowanie jelita i pozostawanie na czczo

Mechaniczne przygotowanie jelita oraz antybiotyki doustne są stosowane tylko w określonych sytuacjach i według protokołu ośrodka. Nie przyjmuj środków przeczyszczających na własną rękę.

Dokładne godziny ostatniego posiłku i napoju podaje zespół anestezjologiczny. Nie przedłużaj głodzenia „dla bezpieczeństwa”. Napój węglowodanowy przed operacją można zastosować tylko wtedy, gdy został zalecony; nie jest odpowiedni dla każdego pacjenta.

Jeżeli istnieje możliwość stomii, poproś o przedoperacyjne oznaczenie jej miejsca w pozycji stojącej, siedzącej i leżącej.

9. Sen, lęk i organizacja pomocy

• utrzymuj możliwie regularny rytm snu i ogranicz alkohol jako „lek na sen”,
• spisz pytania do chirurga i anestezjologa,
• zaplanuj transport, zakupy i pomoc w pierwszych dniach po wypisie,
• przy nasilonym lęku, bezsenności lub obniżeniu nastroju poproś o wsparcie psychoonkologiczne.

10. Krótka lista przed przyjęciem

• znam termin i miejsce zgłoszenia oraz zasady pozostawania na czczo,
• mam pisemny plan przyjmowania leków,
• zabrałem dokumentację, płyty badań obrazowych i listę alergii,
• zgłosiłem gorączkę, infekcję, nowe krwawienie, wymioty lub pogorszenie stanu,
• wiem, czy potrzebuję przygotowania jelita i oznaczenia miejsca stomii,
• mam ustaloną pomoc po wypisie.